Aktualności

V Zimowy Spis Nietoperzy w Górach Świętokrzyskich

Już od pięciu lat nasze Stowarzyszenie organizuje zimowy spis nietoperzy w województwie świętokrzyskim. Nasz region jest ciągle słabo poznany pod tym względem. Jak co roku będziemy kontrolować wyłącznie sztuczne, antropogeniczne zimowiska. W warunkach świętokrzyskich są to przede wszystkim nadal liczne przydomowe piwnice. Nasz region jest bogaty w obiekty górnicze gdzie wydobywa się lub wydobywało rozmaite kruszce i skały. Na pewno skontrolujemy przynajmniej kilka kamieniołomów. Będziemy też w naszym drugim co do wielkości zimowisku w Samsonowie. Jak co roku postaramy się dotrzeć do miejsc dotąd nie badanych. Każdej zimy kontrolujemy ponad 100 obiektów od maleńkich i ponad stuletnich piwniczek w Odrowążku, przez kamieniołomy po podziemne korytarze takich obiektów jak pałac w Ujeździe.

Dotąd w czasie zimowych spisów stwierdziliśmy 8 gatunków nietoperzy. Co rocznie najliczniejsze są mopki i gacki brunatne. Najrzadziej stwierdzamy mroczki późne i mroczki pozłociste. Ten ostatni gatunek stwierdziliśmy w 2012 roku i był to pierwszy przypadek zimowania tego gatunku w województwie świętokrzyskim.

Dane zbierane w czasie liczeń wykorzystujemy w programach ochrony nietoperzy oraz programach edukacyjnych. Corocznie odwiedzają nas chiropterolodzy z innych regionów w tym z Wielkopolski, Lubeszczyzny, Pomorza.

Zimą 2016/2017 będziemy w terenie w okresie listopad – luty.

plakat2016

25 Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna

25OKCh odbędzie się w terminie 4-6 listopada 2016. W tym roku Konferencja odbędzie się  w Ośrodku Wypoczynkowo-Szkoleniowym Morsko Plus. Rejestracja uczestników rozpocznie się już od 8.30 rano, natomiast Konferencja rozpocznie się o 15.00

Program Konferencji:

https://drive.google.com/file/d/0B6kE6K2KFPcEU0p0bnJPUWxEbmc/view

 

Nowy gatunek nietoperza w województwie świętokrzyskim

W lipcu 2016 roku naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego (dr Mateusz Ciechanowski, mgr Konrad Bidziński, mgr Martyna Jankowska – Jarek, Zuzanna Wikar) realizujący projekt badawczy dotyczący nocka Bechsteina odwiedzili Góry Świętokrzyskie. Prowadzili odłowy nietoperzy w trzech miejscach. W odłowach brali udział przyrodnicy ze Stowarzyszenia M.O.S.T. (Łukasz Misiuna, Damian Czajka).

We wszystkich trzech lokalizacjach odłowiono nowy dla województwa świętokrzyskiego gatunek nietoperza: nocka Alkatoe Myotis alcathoe.

Nocek Alkatoe to gatunek opisany dla nauki po raz pierwszy z Grecji w roku 2001. Już w latach 70. XX wieku stwierdzano w Grecji nietypowe, małe ?nocki wąsatki?, które różniły się od typowych bałańskich nocków wąsatków. Dopiero dzięki badaniom genetycznym stwierdzono, że są to osobniki innego  gatunku. Dotąd stwierdzono go w Grecji, na Węgrzech, w Bułgarii, Czechach, Francji, Niemczech, Czarnogórze, Serbii, Albanii,  na Słowacji, w Hiszpanii i Szwajcarii oraz Polsce.

W Polsce nocek Alkatoe został pierwszy raz stwierdzony w 2005 roku. Dotąd znanych jest około 40 jego stanowisk z południowej części kraju. Został stwierdzony w Karpatach, na Roztoczu, Nizinie Śląskiej, w Sudetach, i na Wyżynie Krakowskiej. Większość stwierdzeń dotyczy nietoperzy złapanych w sieci w wejściach do jaskiń podczas rojenia, ale ich rozród został potwierdzony też również z innych miejsc.  27 lipca prowadząc odłowy w pobliżu rezerwatu Milechowy chriropterolodzy odłowili jedną karmiącą samicę co jest dowodem na rozród tego gatunku w Górach Świętokrzyskich. Kolejna noc przyniosła stwierdzenie nocka Alkatoe z lasów pod Zagnańskiem a kolejna w okolicach Wąchocka. Są to zatem trzy pierwsze stwierdzenia gatunku w województwie świętokrzyskim.

Nocek Alkatoe jest najmniejszym europejskim nockiem. To naprawdę mały i delikatny nietoperz. Waży zaledwie 3,5-5,5 g, jego ciało ma długość około połowy długości kciuka dorosłego człowieka a długość przedramienia to nieco ponad 3 cm.

Gatunek ten zasiedla naturalne lasy mieszane i liściaste, zwykle w pobliżu cieków wodnych, w wąwozach, na stromych zboczach, w górach, czyli wszędzie tam, gdzie gospodarka leśna napotyka poważne trudności i lasy są dobrze zachowane. Jest to w związku z tym prawdopodobnie gatunek rzadki i narażony ale nadal jest zbyt mało informacji aby móc stwierdzić to jednoznacznie. Badania genetyczne setek nietoperzy zgromadzonych w zbiorach muzealnych niemal nie potwierdzają jego obecności, co potwierdza, że jest to gatunek rzadko spotykany nawet dawniej.

Nocek Alkatoe na kryjówki wybiera szczeliny w drzewach, przestrzenie pod korą pni i gałęzi.  Co ciekawe, wszystkie odnalezione kryjówki gatunku znajdowały się w odległości poniżej 100 metrów od zbiorników wodnych. Roi się w pobliżu jaskiń i tam zimuje.

Gatunek ten dotąd nie został wpisany na Czerwoną Listę IUCN ani do najważniejszych załączników Dyrektywy Siedliskowej. Ocenia się jednak, że ze względu na preferencje siedliskowe jest to gatunek rzadki i zagrożony. Wśród największych zagrożeń wymienia się gospodarkę leśną w tym wycinkę starodrzewi i usuwanie martwego drewna z lasu.

W czasie prowadzonych odłowów chiropterolodzy stwierdzili także występowanie innych gatunków nietoperzy w tym rzadkich i zagrożonych: nocka Bechsteina, borowiaczka, mopka  i nocka dużego. Ponadto odłowiono nocka Natterera, gacki brunatne, borowce wielkie, nocki wąsatki i Brandta. Wyniki te wskazują na wysoką wartość świętokrzyskich lasów jako ostoi nietoperzy.

Źródła:

http://www.iucnredlist.org/details/136680/0

http://www.nietoperze.pl

http://www.iop.krakow.pl/ssaki/Gatunek.aspx?spID=158

– Dietz Ch., Helversen O., Nill D.; 2009. Nietoperze Europy i Afryki północno ? zachodniej. Warszawa. Multico.

 

P1210994 P1220130 P1220144 P1220196

 

Projekt edukacyjno – ochroniarsko – badawczy „Nietoperze Kielc”

Stowarzyszenie M.O.S.T. dzięki dofinansowaniu przez Urząd Miasta Kielce realizuje projekt edukacyjno ? badawczy  dotyczący nietoperzy.

Projekt jest realizowany w kieleckich szkołach podstawowych i gimnazjach od czerwca do listopada 2016 roku. Każda z grup weźmie udział w zajęciach poświęconych biologii i ekologii krajowych gatunków nietoperzy. Następnie uczestnicy wezmą udział w pracach terenowych: będą rozwieszać budki dla nietoperzy oraz poznawać sposoby wykrywania i metody rozpoznawania nietoperzy. Projekt zakończy się spotkaniami studyjnymi w czasie których dzieci i młodzież będą analizować uzyskane wyniki i tworzyć mapę rozmieszczenia nietoperzy w Kielcach. Dane terenowe będą zbierane z Kadzielni, Wietrzni, znad zalewu kieleckiego, doliny Silnicy i kieleckich blokowisk.

Rozwieszonych zostanie około 50 budek dla nietoperzy, wszystkie w dolinie Silnicy.

Nietoperze to słabo znana grupa zwierząt. Niewiele osób miało z nimi do czynienia a tylko bardzo nieliczni mogą dowiedzieć się jakie gatunki występują w ich najbliższym sąsiedztwie, w jaki sposób funkcjonują te zwierzęta i dlaczego są ważne w ekosystemie miasta.

1 3 5 7 FP-0285

Starania o utworzenie użytku ekologicznego „Mopki z Huty” w Samsonowie

 

Stowarzyszenie Psychoedukacyjno-Przyrodnicze MOST zwróciło się po raz drugi z wnioskiem o powołanie użytku ekologicznego na terenie ruin Huty Józefa w Samsonowie.

W myśl ustawy o ochronie przyrody z dn. 16 kwietnia 2004 Art. 42. „Użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej – naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania”.

Prowadzony od kilku lat zimowy spis nietoperzy we wspomnianym obiekcie wykazuje jego bardzo wysoką wartość przyrodniczą . Istniejące tu zimowisko stanowi jedno z kilku największych w województwie świętokrzyskim i największe o pochodzeniu antropogenicznym.

W ostatnich 6 latach monitoringu stwierdzono tu zimowanie 6 gatunków nietoperzy w ilości od około 70 do około 110 osobników. Zimowisko to jest szczególnie ważne dla mopka Barbastella barbastellus. Jest to największe hibernakulum tego gatunku w województwie świętokrzyskim.

Ponadto wszystkie gatunki stwierdzone w Hucie Józefa w Samsonowie wymienione są w Załączniku II Konwencji Berneńskiej. Ma ona na celu ochronę gatunków i siedlisk biorąc pod uwagę znaczenie ochrony zarówno miejsc rozrodu, żerowania jak i zimowania nietoperzy.

Polska jest też sygnatariuszem międzynarodowego porozumienia w sprawie ochrony europejskich populacji nietoperzy Eurobats (Londyn 4 grudnia 1991 r., Dz. U. nr 96 poz.1112 z dnia 3 grudnia 1999 r.). Zgodnie z tym porozumieniem  „strony będą dążyć do identyfikacji oraz ochrony przed niszczeniem żerowisk ważnych dla nietoperzy i zakłócaniem spokoju na tych obszarach?, „Strony podejmą odpowiednie kroki w celu popularyzacji programu ochrony nietoperzy oraz zwrócą uwagę opinii publicznej na wagę problemu ochrony tych zwierząt”. Każda ze Stron podejmie dodatkowe działania, które uzna za konieczne, w celu zabezpieczenia tych populacji nietoperzy, które uzna za zagrożone”  (art. 3 Eurobats).

Zgodnie z zapisami porozumienia Eurobats należy podjąć kroki w kierunku ochrony zimowiska w Samsonowie wyznaczając obszar chroniony, podjąć zabiegi czynnej ochrony, zaplanować stały monitoring zimowiska (badania składu gatunkowego w cyklu rocznym, kontrola liczebności nietoperzy, badania telemetryczne polegające na wyposażeniu nietoperzy w nadajniki aby określić z jakich kolonii rozrodczych pochodzą) oraz działania edukacyjne w tym budowa tablicy informacyjno-edukacyjnej).

Zimowisko nietoperzy w Samsonowie jest ogólnodostępne i przez to narażone na negatywny wpływ obecności ludzi. Miejsce to jest silnie zaśmiecone, w kanale gdzie zimują nietoperze rozpalane są ogniska. W minionych latach dochodziło do aktów bestialskiego wandalizmu. Hibernujące nietoperze były podpalane i miażdżone cegłami.

Tym samym zachodzi pilna potrzeba podjęcia aktywnych działań na rzecz ochrony zimujących w Hucie nietoperzy.  Działania ochronne powinny być realizowane poprzez powołanie powierzchniowej formy ochrony oraz prowadzenie działań z zakresu czynnej ochrony.

Niestety Radni gminy Zagnańsk w 2015 roku jednogłośnie odrzucili wniosek. Radni obawiają się, że powołanie powierzchniowej formy ochrony utrudni plany inwestycyjne związane z „rewitalizacją” zabytkowego obiektu w Samsonowie.

 

 

 

2018-06-05T18:25:56+00:00